Rusya ve Çin, Pekin’de gerçekleştirilen zirvenin ardından yayımladıkları kapsamlı ortak bildiri ile dünya genelinde ‘orman kanunu’ düzenine geri dönme riskine dikkat çekti. Bu açıklama, özellikle Batı’nın, özellikle de ABD liderliğindeki küresel güvenlik yapılarına yönelik sert eleştiriler içermekteydi. Ortak bildiride, iki ülkenin askeri, ekonomik ve stratejik iş birliğini daha da güçlendirme kararı aldıkları belirtildi. Kremlin tarafından yayımlanan mesajda, küresel sistemin giderek daha fazla kırılganlaştığı ve dünya barışı ile kalkınma hedeflerinin ciddi tehditlerle karşılaştığı ifade edildi.
Moskova ve Pekin, bazı ülkelerin uluslararası sistemi tek taraflı yönetme çabalarının başarısız olduğunu belirterek, bu durumu ‘sömürgecilik dönemini andıran bir zihniyet’ olarak nitelendirdi. Ortak açıklamada, uluslararası toplumun parçalanma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu vurgulandı.
**İran’a Yönelik Saldırılara Tepki**
Bildiride, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik son askeri operasyonlarına da eleştiriler yöneltildi. Rusya ve Çin, bu saldırıların uluslararası hukuku çiğnediğini ve Orta Doğu’daki istikrarı tehdit ettiğini savundu. İki ülke, askeri eylemlerin bölgesel savaşı tırmandırma riskine dikkat çekerken, krizin çözümü için diplomasiye geri dönülmesi gerektiğini vurguladı.
**Ukrayna Krizinin Temel Nedenleri**
Ortak bildiride Ukrayna savaşıyla ilgili önemli değerlendirmeler de yer aldı. Rusya ve Çin, bu krizin yalnızca “çatışmanın kök nedenlerinin ortadan kaldırılmasıyla” çözülebileceğini ifade etti. Uluslararası ilişkilerin temel ilkelerine bağlı kalınarak, sürdürülebilir ve uzun vadeli bir güvenlik mimarisi oluşturulması gerektiği belirtilirken, diyalog ve müzakerelerin sürdürülmesi gerektiği de vurgulandı.
**Batı’nın Güvenlik Sistemine Eleştiriler**
Bildirinin en dikkat çekici bölümlerinden biri, Batı merkezli güvenlik sistemine yönelik eleştirilerdi. Rusya ve Çin, tek taraflı yaptırımlar, blok siyaseti ve hegemonya çabalarının kabul edilemez olduğunu ifade etti. Açıklamada, hiçbir devletin kendi güvenliğini başka devletlerin güvenliği pahasına inşa edemeyeceği ve tüm egemen ülkelerin eşit güvenlik hakkına sahip olduğu belirtildi. Ayrıca, askeri ittifakların genişletilmesine, vekalet savaşlarına ve hibrit savaş yöntemlerine karşı çıkıldı.
**Asya-Pasifik Bölgesine Dikkat**
Moskova ve Pekin, NATO’nun Asya-Pasifik bölgesine doğru genişleme eğilimlerini de eleştirdi. Ortak bildiride, bu genişlemenin bölgesel barış ve istikrara katkıda bulunmadığı savunuldu. Ayrıca, Japonya’nın yeniden silahlanma programına dair endişeler dile getirildi ve Tokyo’nun askeri kapasitesini artırmasının ciddi bir güvenlik riski oluşturduğu ifade edildi.
**Askeri İş Birliği Artıyor**
İki ülke, askeri ilişkilerin daha da derinleştirileceğini müjdeledi. Ortak askeri tatbikatların artırılması, hava ve deniz devriyelerinin genişletilmesi, savunma koordinasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi gibi konularda anlaşmaya varıldığı belirtildi. Bunun yanı sıra yapay zeka, dijital ekonomi, gemi inşası, sivil havacılık, bilgi teknolojileri ve kritik madenler gibi alanlarda da kapsamlı iş birliği yapılacağı ifade edildi.
