Bilim insanları, çölleşme ile mücadelede devrim niteliğinde bir yöntem geliştirdi. “Biyolojik toprak kabukları” adı verilen ve “yaşayan deri” olarak adlandırılan bu teknik sayesinde çöl kumu, sadece 10 ayda verimli toprağa dönüşebiliyor. Çin Bilimler Akademisi (CAS) tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, laboratuvar ortamında yetiştirilen mikropların çöl yüzeyini stabilize ederek bitki örtüsü için uygun bir zemin oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Mikrobiyal sistemler, kum tanelerini birbirine bağlayarak rüzgar kaynaklı toprak kaybını %90 oranında azaltıyor. Soil Biology and Biochemistry ve Geoderma dergilerinde yayımlanan çalışmalara göre, siyanobakteriler adı verilen mikroplar, kum üzerine uygulandığında “yapışkan şekerler” (eksopolisakkaritler) salgılayarak kum tanelerini kenetliyor. Bu yöntemle oluşturulan yapay kabukların, şiddetli toz fırtınaları ve aşırı sıcaklıklara karşı dayanıklılık gösterdiği doğrulandı.
Doğal ortamda oluşması on yıllar süren biyolojik toprak kabukları, bu yeni teknik sayesinde hızla oluşuyor. Taklamakan Çölü çevresinde gerçekleştirilen saha denemelerinde, siyanobakteri uygulanan alanların 10 ila 16 ay içinde stabilize olduğu gözlemlendi. Süreç şu aşamalardan oluşuyor:
1. **Stabilizasyon:** Siyanobakteriler, kum tanelerini bağlayarak rüzgar erozyonunu durduruyor.
2. **Besin Birikimi:** Kabuk tabakası, atmosferdeki azotu toprakla birleştirerek (azot fiksasyonu) karbon ve fosfor gibi temel besin maddelerini yüzeyde tutuyor.
3. **Su Tutma:** Kabuklu bölgeler, pürüzlü gözenekleri ve koyu pigmentleri sayesinde buharlaşmayı azaltarak nemi daha uzun süre muhafaza ediyor.
4. **Ekolojik Geçiş:** Mikroplarla başlayan bu süreç, zamanla liken ve yosunlara evrilerek karmaşık bir ekosistem oluşturuyor.
Araştırmacılar, Shapotou Çöl Deney Araştırma İstasyonu’ndaki 59 yıllık verileri kullanarak laboratuvar ortamında hızlandırılan kabuklarla doğal oluşumları karşılaştırdı. Elde edilen sonuçlar, müdahale edilen alanların sadece 2-3 yıl içinde tam anlamıyla olgunlaşarak dayanıklı bir yapı kazandığını gösterdi.
Bilim ekibi, kullanılan yöntemin başarısının yerel mikroorganizma türlerinin seçiminde önemli olduğunu vurguladı. Ayrıca, biyolojik kabukların aşırı otlatma veya su kaynaklarının yanlış kullanımı gibi sorunları tek başına çözmeyeceği konusunda uyarıda bulundu. Yeni oluşan bu hassas “canlı deri” katmanının araç trafiği, aşırı yaya trafiği ve hayvancılık faaliyetlerinden korunması gerektiği belirtiliyor. Aksi takdirde, fiziksel hasar gören kabukların iyileşmesi uzun zaman alabiliyor.
